Co można mieć na maturze z matematyki: przybory i karta wzorów

Co można mieć na maturze z matematyki? Zestaw jest krótki i taki sam dla poziomu podstawowego: linijka, cyrkiel, kalkulator prosty oraz karta wzorów matematycznych, którą przygotowuje szkoła. Nic więcej nie kładziesz na ławce. Rysunki wykonujesz długopisem, a kalkulator naukowy zostaje w domu, bo to sprzęt zarezerwowany dla fizyki i chemii.

Co wolno wnieść na maturę z matematyki?

Na maturze z matematyki masz linijkę, cyrkiel i kalkulator prosty, trzy przybory obowiązkowe dla każdego zdającego. Kartę wzorów matematycznych dostajesz na sali, bo to szkoła ją zapewnia. Do zapisu rozwiązań służy długopis z czarnym tuszem, ten sam, którym piszesz cały arkusz.

To, kto fizycznie przynosi który przybór, ustala szkoła przed egzaminem. Komunikat mówi jasno: dyrektor szkoły, który jest przewodniczącym zespołu egzaminacyjnego, informuje zdających, czy dany przybór zapewnia szkoła, czy każdy przynosi własny. Linijkę, cyrkiel i kalkulator może zapewnić szkoła albo przynosisz własne, a kartę wzorów zawsze zapewnia szkoła, bo to jeden dokument dla wszystkich.

Poniżej pełna lista pomocy dozwolonych na maturze z matematyki, z uwagą przy każdej pozycji.

Zapoznaj się z listą wcześniej, najlepiej na kilka dni przed egzaminem. Jeśli zbierasz przybory na ostatnią chwilę, co robić dzień przed maturą opisuje, co jeszcze sprawdzić poza samą teczką z przyborami.

Cyrkiel na maturze z matematyki

Cyrkiel na maturze z matematyki jest przyborem obowiązkowym. Komunikat o przyborach wymienia go obok linijki oraz kalkulatora prostego i dopisuje, że zapewnia go zdający lub szkoła. Rysunki w arkuszu wykonuje się długopisem, nie ołówkiem, dlatego przyda się cyrkiel z uchwytem, w który da się włożyć długopis.

Karta wzorów: co w niej jest, a czego nie ma?

Karta wzorów matematycznych to jeden dokument, wspólny dla poziomu podstawowego i rozszerzonego, podzielony na siedemnaście działów. Od wartości bezwzględnej, przez potęgi i logarytmy, funkcję kwadratową i ciągi, po planimetrię, geometrię analityczną, stereometrię i rachunek prawdopodobieństwa. Skoro karta obsługuje oba poziomy naraz, część jej treści dotyczy wyłącznie rozszerzenia.

Na podstawie znajdziesz więc też wzór dwumianowy Newtona, wzory na pochodną funkcji czy twierdzenie sinusów, choć żadne z nich nie pojawi się w Twoim arkuszu. To po prostu skutek tego, że jeden dokument służy dwóm różnym egzaminom. Umiejętność odróżnienia, który dział jest Twój, liczy się bardziej niż samo posiadanie karty.

Równie ważne jest to, czego karta nie zawiera: nie ma w niej gotowych przykładów zadań ani objaśnień, kiedy który wzór zastosować. Sekcja o funkcji kwadratowej podaje wzór na wyróżnik i wierzchołek paraboli, ale nie mówi, że akurat w tym zadaniu trzeba go użyć. To rozpoznanie zostaje po Twojej stronie, a wprawę w nim daje wcześniejsze rozwiązywanie zadań tego typu.

Kalkulator prosty: co to znaczy?

Kalkulator prosty umożliwia tylko dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie, a dodatkowo, w zależności od modelu, liczenie procentów albo pierwiastka kwadratowego z liczby. To cała jego funkcjonalność. Nie ma w nim pamięci programowalnej, funkcji trygonometrycznych ani logarytmów.

Kalkulator naukowy to zupełnie inny przybór, dopuszczony wyłącznie na fizyce i chemii. Ma funkcje logarytmiczne, trygonometryczne i potęgowanie o dowolnym wykładniku, których matematyka na Twoim poziomie po prostu nie wymaga w tej formie. Kalkulatora naukowego na maturę z matematyki nie zabierasz: do sali wnosisz wyłącznie przybory, które komunikat wymienia dla Twojego przedmiotu.

Sprawdź model kalkulatora przed egzaminem, najlepiej z tygodniowym zapasem. Jeśli Twój codzienny kalkulator z telefonu czy z aplikacji na komputerze ma więcej funkcji niż prosty, kup albo pożycz osobny egzemplarz na maturę, bo z ekranu telefonu i tak nie skorzystasz na sali.

Jak korzystać z karty wzorów w trakcie zadania?

Karta ma spis działów na pierwszej stronie, więc pierwszy krok to rozpoznanie, jakiego działu dotyczy zadanie, zanim zaczniesz kartkować całość. Zadanie z paraboli prowadzi do sekcji o funkcji kwadratowej, zadanie z ciągiem arytmetycznym do sekcji o ciągach, i tak dalej dla każdego typu.

Sama karta nie skraca czasu rozwiązywania, jeśli szukasz w niej wzoru zamiast go znać. Dział pewny, czyli taki, który wraca w niemal tej samej formie z roku na rok, opłaca się opanować na tyle, żeby po kartę sięgać tylko po potwierdzenie postaci wzoru. W zadaniu z wierzchołkiem paraboli sprawdzasz we wzorze, że współrzędna pozioma to $-b/(2a)$, ale sam wynik liczysz z danych zadania, nie z karty.

Jeżeli w treści zadania pojawia się termin, którego nie kojarzysz, na przykład mediana albo odchylenie standardowe, karta podaje samą definicję wzorem, bez przykładu liczbowego. Pomaga wtedy wcześniejsze przećwiczenie działu statystyki na własnym zestawie danych, choćby na wzroście dziesięciu kolegów z klasy, bo dopiero wtedy wzór z karty przestaje być samymi literami. Konkretne techniki radzenia sobie z zadaniami zamkniętymi, gdzie karta pomaga mniej niż w otwartych, opisuje zadania zamknięte na maturze z matematyki.

Podobnie działa dział ciągów. Karta podaje wzór ogólny ciągu geometrycznego i wzór na sumę jego początkowych wyrazów osobno, więc zanim po nią sięgniesz, ustal, którego z dwóch wzorów zadanie w ogóle wymaga. Zadanie pytające o konkretny wyraz ciągu prowadzi do pierwszego wzoru, zadanie o sumę kilku pierwszych wyrazów do drugiego, a pomylenie ich kosztuje więcej czasu niż samo poszukiwanie strony w karcie.

Czego nie wolno mieć?

Komunikat wymienia zamknięty wykaz przyborów na każdy przedmiot, więc to, czego nie ma na liście dla matematyki, nie trafia na ławkę razem z Tobą. Telefon, dodatkowa kartka ze wzorami, własne notatki czy słownik nie są przyborami pomocniczymi z matematyki i nie mają zastosowania przy tym egzaminie. Wniesienie telefonu na salę albo korzystanie z niego jest podstawą do unieważnienia egzaminu z matematyki.

Kalkulator naukowy jest zakazany na matematyce z tego samego powodu, dla którego jest obowiązkowy na fizyce i chemii: to inny przybór, przypisany do innych przedmiotów. Ołówek również odpada, bo każdy rysunek w arkuszu wykonujesz długopisem. Długopis zmazywalny albo ścieralny też nie wchodzi w grę, dopuszczony jest długopis albo pióro z czarnym tuszem.

Najczęstsze pytania

Czy cyrkiel na maturze z matematyki jest potrzebny?

Tak, cyrkiel jest obowiązkowy, razem z linijką i kalkulatorem prostym. Czy dostaniesz go w szkole, czy przynosisz własny, mówi dyrektor szkoły jako przewodniczący zespołu egzaminacyjnego.

Czy trzeba przynieść własną kartę wzorów na maturę z matematyki?

Nie. Kartę wzorów matematycznych zapewnia szkoła, więc dostajesz ją na sali razem z arkuszem. Nie musisz jej kupować ani drukować samodzielnie.

Czy na maturze z matematyki można używać kalkulatora naukowego?

Nie. Kalkulator naukowy jest przyborem zarezerwowanym dla fizyki i chemii, a na matematyce dopuszczony jest wyłącznie kalkulator prosty, czyli cztery działania i ewentualnie procenty lub pierwiastek kwadratowy.

Czy rysunki geometryczne można wykonać ołówkiem?

Nie. Komunikat wprost zastrzega, że rysunki, jeżeli trzeba je wykonać, zdający wykonują długopisem. Ołówek nie wchodzi w grę.

Czy karta wzorów jest taka sama dla poziomu podstawowego i rozszerzonego?

Tak, to jeden dokument dla obu poziomów. Zawiera więcej działów, niż potrzebujesz na poziomie podstawowym, więc część treści nigdy nie przyda Ci się w Twoim arkuszu.

Kto sprawdza, czy przybory zdającego są zgodne z listą?

Przewodniczący zespołu nadzorującego, już w sali: przed rozdaniem arkuszy mówi, z jakich przyborów wolno korzystać, i upewnia się, że każdy je ma. Dlatego kalkulator czy inne przybory pokaż wychowawcy albo nauczycielowi z wyprzedzeniem, żeby zdążyć wymienić model, jeśli okaże się niezgodny z listą.

Jak to sprawdzisz w zdawce

Karty wzorów zdawka przy zadaniu nie wyświetla. Do ćwiczeń w domu wydrukuj ją ze źródeł pod wpisem i trzymaj obok, bo w sali dostaniesz dokładnie ten dokument. Gdy nie pamiętasz postaci wzoru, poproś o nią Korepetytora przy zadaniu: pokaże pozycję z karty wzorów, ale zadania za Ciebie nie rozwiąże. Rozwiązanie oceniane jest krok po kroku według rubryki zadania, więc widzisz dokładnie, w którym miejscu skorzystanie ze wzoru dało punkt, a w którym krok wymagał czegoś więcej niż samego przepisania wzoru z karty.

Sprawdź to na dziale, który dopiero poznajesz, na przykład na funkcji kwadratowej albo na ciągach (to najczęstsze miejsca, gdzie uczniowie tracą czas na szukanie strony). Rozwiąż zadanie z wydrukiem karty obok i sprawdź, czy trafiasz do właściwej sekcji szybciej niż przy pierwszym podejściu, zanim spróbujesz tego samego na prawdziwym egzaminie. Powiązany temat, jak zdać maturę z matematyki podstawowej, pokazuje, ile punktów w ogóle potrzebujesz, żeby korzystanie z karty wzorów miało realny sens strategiczny.