Tablice na maturze z chemii: co można mieć

Czy na maturze z chemii można mieć układ okresowy? Tak, dostajesz go w sali razem z arkuszem jako jedną ze stron broszury z tablicami, a własnego egzemplarza nie wnosisz. Ta broszura to właśnie tablice na maturze z chemii: oprócz układu okresowego z masami atomowymi ma tabele stałych, rozpuszczalności i potencjałów. Przy stoliku masz jeszcze kalkulator naukowy i, jeśli chcesz, linijkę.

Tablica chemiczna na maturze: co jest w broszurze?

Na tę broszurę mówi się też tablica chemiczna albo tablice maturalne. Nazwa urzędowa brzmi „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne na egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki”, bo to jeden dokument dla trzech przedmiotów. Zapewnia ją szkoła, więc nie przynosisz jej z domu, a każdy zdający w sali ma taki sam egzemplarz.

Część chemiczna to przede wszystkim tabele: stałe dysocjacji kwasów i zasad, iloczyn rozpuszczalności, wskaźniki kwasowo-zasadowe, potencjały standardowe redukcji, entalpie tworzenia i spalania, rozpuszczalność soli i wodorotlenków w wodzie oraz średnie długości wiązań. Są też aminokwasy białkowe ze stałymi dysocjacji ich grup funkcyjnych, wpływ kierujący podstawników w pierścieniu aromatycznym i tabela logarytmów dziesiętnych.

Układ okresowy ma w broszurze własną stronę: 118 pierwiastków z masami atomowymi, przy większości także z elektroujemnością, oraz legendą barw dla metali, półmetali, niemetali i gazów szlachetnych. Masy mają w niej własne zaokrąglenia, na przykład tlen 16,00, a magnez 24,31, i to z nich liczony jest wynik w zasadach oceniania. Kalkulator może mieć wpisane wartości stałych, ale za prawidłowe komunikat o przyborach uznaje te podane w broszurze.

Czego w tablicach nie ma?

W części chemicznej nie ma wzorów, z których liczysz pH, stężenie procentowe albo molowe ani liczbę moli. Te zależności musisz znać, a z tablic bierzesz liczby: stałą dysocjacji kwasu, masę atomową, potencjał. Gotowe wzory stoją w części fizycznej, na przykład równanie stanu gazu doskonałego pV = nRT, a stałą gazową R i stałą Avogadra znajdziesz w tabeli stałych fizycznych. Przy tabelach entalpii jest jeszcze ramka z objętością molową gazu w warunkach normalnych i stałą Faradaya.

Ryzykowne jest też wstawianie stałej z pamięci, gdy tablice jej nie podają, na przykład iloczynu rozpuszczalności soli spoza tabeli. Zasady oceniania (na przykład arkusza z maja 2025) traktują błędną wartość wielkości spoza treści zadania i spoza tablic jako błąd metody, a błędną wartość przepisaną z tablic albo z treści jako błąd rachunkowy. Do ćwiczeń poza egzaminem możesz zajrzeć do układu okresowego, tabeli rozpuszczalności i konwertera stężeń. Na maturze liczy się broszura dołączona do arkusza.

Co wolno wnieść na maturę z chemii?

Na chemii wolno mieć kalkulator naukowy, bo to jeden z dwóch przedmiotów obok fizyki, które go dopuszczają. Możesz dołożyć linijkę, ona jest jednak fakultatywna. Do zapisu odpowiedzi służy długopis albo pióro z czarnym tuszem, bez wersji zmazywalnych.

Dokładną listę przyborów na dany rok ogłasza komunikat dyrektora Komisji, bo szczegóły (na przykład dopuszczalna forma kalkulatora) potrafią się zmieniać. Zdarza się, że ktoś przynosi na chemię kalkulator z podstawówki bez przycisku logarytmu i dowiaduje się o tym dopiero w sali, kiedy jest już za późno na wymianę.

Jak używać tablic w zadaniu obliczeniowym?

Tablice dają stałe i dane, ale nie mówią, którą wartość podstawić za którą literę, to trzeba rozpoznać z treści zadania. Zanim po nie sięgniesz, zapisz dane i szukaną z jednostkami, tak jak w każdym zadaniu obliczeniowym z chemii. Dopiero wtedy tablice zamieniają się w konkretną liczbę, a nie w stronę do przekartkowania.

Przykład: zadanie podaje 3,01 × 10²³ cząsteczek tlenu i pyta o liczbę moli. Stałą Avogadra znajdziesz w tabeli stałych fizycznych, ale zależność n = N/N_A zapisujesz sam. Podstawiasz dane z treści, zapisujesz jednostkę przy każdej wartości pośredniej i dopiero na końcu zaokrąglasz wynik. Sam wzór bez podstawienia i bez wyniku nie daje punktu, tak samo jak w obliczeniach krok po kroku z chemii.

Masę molową związku liczysz z mas atomowych z układu okresowego: dla tlenku węgla(IV) to 12,01 + 2 · 16,00 = 44,01 g/mol. Zapisz to dodawanie w rozwiązaniu. W zasadach oceniania arkusza z maja 2025 błędna masa molowa liczy się jako błąd metody, chyba że widać, jak ją obliczyłeś, i pomyłka jest wyłącznie rachunkowa.

Kalkulator: jaki i do czego?

Kalkulator musi być naukowy: bez potęg, pierwiastków i logarytmu nie policzysz pH ani stałej równowagi. To jedna z niewielu różnic między chemią a biologią, gdzie wystarczy zwykły kalkulator z czterema działaniami.

Funkcje, których faktycznie używasz na chemii, to głównie logarytm dziesiętny przy obliczeniach pH i pOH oraz potęgowanie przy stałych typu Ka czy Kw. Zadanie z obliczeniem pH roztworu kwasu wymaga logarytmu, a funkcji log na kalkulatorze prostym po prostu nie ma. Sprawdź przed egzaminem (najlepiej z wyprzedzeniem, nie rano w kolejce do sali), czy Twój model spełnia definicję kalkulatora naukowego, bo różnica bywa nieoczywista z samego wyglądu obudowy.

Pierwiastek kwadratowy przydaje się rzadziej, ale wraca przy przekształceniach wzoru na stałą równowagi, kiedy szukana wielkość stoi pod pierwiastkiem. Kalkulator prosty bywa wyposażony w pierwiastek kwadratowy, ale logarytmu ani potęgi o dowolnym wykładniku nie ma żaden. Ograniczenie do kalkulatora naukowego wynika wprost z przekształceń matematycznych typowych dla chemii rozszerzonej: to praktyczna konieczność, nie kaprys komisji.

Czego nie wolno?

Na egzaminie z chemii nie wnosisz własnych notatek, ściąg ani wydrukowanych wzorów, nawet jeśli pokrywają się dosłownie z treścią tablic. Telefon, smartwatch i inne urządzenia z dostępem do sieci zostają poza salą, kalkulator liczy tylko to, co sam wpiszesz.

Wszystko, co pomaga liczyć albo znaleźć stałą, musi pochodzić z tej samej broszury co u pozostałych zdających w sali. Własna wersja, nawet skrócona i uporządkowana lepiej niż oryginał, na przykład karteczka z wypisanymi masami molowymi częstych związków, to wciąż materiał spoza dozwolonej listy. Wniesienie go na salę jest podstawą do unieważnienia egzaminu z chemii, więc kosztuje więcej niż punkty za jedno zadanie.

Powód jest prozaiczny: gdyby każdy mógł donieść własny zestaw wzorów, różnice w tym, co kto zdążył wcześniej wypisać, ważyłyby na wyniku bardziej niż wiedza chemiczna. Tablice mają dać wszystkim ten sam punkt startu.

Najczęstsze pytania

Czy na maturze z chemii można mieć układ okresowy?

Tak, ale nie własny. Układ okresowy jest jedną ze stron broszury z tablicami, którą zapewnia szkoła, więc dostajesz go w sali razem z arkuszem. Wersja jest identyczna dla wszystkich zdających chemię tego dnia.

Czy wzory na pH i stężenie molowe są w tablicach?

Nie. Broszura ma tabele stałych, rozpuszczalności i potencjałów oraz układ okresowy, ale wzorów na pH, pOH ani na stężenie molowe w niej nie ma. Te zależności zapisujesz z pamięci, a z tablic bierzesz liczby, na przykład stałą dysocjacji kwasu.

Czy zwykły kalkulator wystarczy na chemii?

Nie. Chemia i fizyka jako jedyne przedmioty dopuszczają kalkulator naukowy, bo obliczenia z logarytmem albo potęgą nie wyjdą na kalkulatorze z czterema podstawowymi działaniami. Różnicę widać dopiero przy próbie policzenia pH z gotowego stężenia jonów wodorowych, bo kalkulator prosty nie ma przycisku logarytmu.

Co jeśli zapomnę linijki?

Nic się nie dzieje: linijka jest fakultatywna. Przyda się głównie przy zadaniu z wykresem, gdzie równa linia poprawia czytelność, ale jej brak punktów nie kosztuje.

Kiedy sprawdzić, czy mam kalkulator w plecaku?

Wieczorem przed egzaminem, razem z resztą rzeczy do zabrania, nie rano w pośpiechu. Pełną checklistę ostatniego wieczoru zebraliśmy w tekście o tym, co robić dzień przed maturą.

Jak to sprawdzisz w zdawce

Broszury z tablicami zdawka przy zadaniu nie wyświetla, więc do ćwiczeń połóż obok wydruk tego samego dokumentu, który dostaniesz w sali (link jest w źródłach pod wpisem). Gdy brakuje Ci stałej, na przykład stałej Avogadra albo stałej gazowej, poproś o nią Korepetytora przy zadaniu: poda wartość zaokrągloną, a do wyniku bierz tę z broszury. Zadania za Ciebie nie rozwiąże. Rozwiązanie z kartki dołączasz zdjęciem, także telefonem przez kod QR. Ocena wraca krok po kroku według rubryki zadania: proste kroki sprawdza algorytm, złożone przekształcenia model AI, a suma punktów nigdy nie przekroczy rubryki. Jeśli się z nią nie zgadzasz, możesz ją zgłosić, a wtedy sprawdza ją człowiek.

Sprawdź to na zadaniu obliczeniowym z chemii: znajdź potrzebną stałą w wydruku broszury, zapisz podstawienie z jednostkami i zobacz w ocenie, który krok dostał punkt.